Nacht van de Vrijdenker
© Nacht van de Vrijdenker

Nacht van de Vrijdenker

met o.a. Susan Neiman, Philippe Van Parijs, Herman Van Goethem, Francesca Minerva & veel meer!
za 09.11
17:00
  • za 09.11
    17:00 - 23:30
    Kunstencentrum Vooruit

Filosofiefestival brengt toonaangevende denkers uit binnen- en buitenland naar Gent!

Filosofiefestival NACHT VAN DE VRIJDENKER brengt toonaangevende denkers uit binnen- en buitenland samen rond vragen die ertoe doen. Gerenommeerde filosofen, wetenschappers en opiniemakers gaan in op de belangrijkste uitdagingen en vraagstukken van onze tijd. De Nacht brengt een wervelwind aan inzichten en ideeën die je geest stimuleren, opent nieuwe perspectieven en biedt verdieping op het scherpst van de snee. Ontregelend en ontwarrend.


Gasten

Susan Neiman is een Amerikaanse moraalfilosoof en geldt als een van de belangrijkste politiek-filosofische schrijvers van deze tijd. Neiman is een prominente vrouwelijke filosoof in een vakgebied dat nog steeds door mannen wordt gedomineerd. Ze ziet filosofie, rationaliteit en het Verlichtingsdenken als belangrijke wapens zijn in de strijd tegen fake news en populisme. Neiman verdedigt het Verlichtingsdenken en de idealen die daarbij horen tegen zowel rechts-populisten - die deze waarden en idealen slechts schijnbaar omarmen - als tegen de kritiek die steeds vaker uit progressieve hoek komt.

Philippe Van Parijs is een van de meest vooraanstaande politieke filosofen en economisten in België. Hij is professor aan de Universiteit van Louvain-La-Neuve, en doceerde eerder in onder meer Harvard, Oxford en Leuven. Van Parijs is wereldwijd bekend en gerespecteerd als pleitbezorger van het basisinkomen. Zijn denken gaat voornamelijk over vrijheid, rechtvaardigheid, democratie en solidariteit. Op de NACHT VAN DE VRIJDENKER denkt hij na over de voor- en nadelen van een groei-economie en gaat hij op zoek naar economische alternatieven.

Historicus en jurist Herman Van Goethem is rector van de Universiteit Antwerpen. In het voorjaar verscheen zijn boek ‘1942. Het jaar van de stilte’. In dat boek biedt hij een nieuw verklaringsmodel voor de oorlog, gaat gevoelige onderwerpen zoals de collaboratie van het Antwerpse stadsbestuur niet uit de weg en roept vooral vragen op die veel verder reiken dan dat inktzwarte oorlogsjaar. Van Goethem zet aan tot nadenken over een onverwerkt verleden en het opnemen van morele verantwoordelijkheid over dat verleden.

Filosofe Francesca Minerva is verbonden aan de universiteiten van Gent en Oxford. Nadat ze veel haatmail en zelfs doodsbedreigingen ontving na een artikel over postnatale abortus (abortus na de geboorte), richtte ze een tijdschrift voor controversiële ideeën op waarin academici anoniem kunnen publiceren. Tegenwoordig bestudeert ze lookism: vooroordelen over en discriminatie van onaantrekkelijke mensen. Iedereen is er gevoelig aan, we behandelen onbewust lelijke mensen anders dan aantrekkelijke personen. Minerva pleit dan ook voor hulpverlening – denk aan plastische chirurgie – aan apert lelijke mensen.

Griet Vandermassen is germaniste, filosofe en auteur van ‘Dames voor Darwin. Over Evolutietheorie en feminisme’. Ze onderzoekt de spanningen tussen feminisme en evolutionaire wetenschap. Griet Vandermassen stelt dat feminisme en evolutionaire theorie elkaar niet alleen nodig hebben, maar bondgenoten kunnen worden. Daarvoor moeten feministen volgens Vandermassen wel hun biofobie bijstellen en erkennen dat man-vrouwverschillen een oorsprong hebben in onze biologie en evolutionaire geschiedenis.

Tomáš Sedláček
is een Tsjechische econoom, universitair docent en hoofd macro-economische strategie bij de grootste bank van Tsjechië. Op 24-jarige leeftijd was hij al adviseur van president Václav Havel, en werd daarna lid van de Tsjechische nationale economische raad. De Yale Economic Review rekende hem tot de ‘vijf spannendste denkers in de economie’ en hij werd uitgenodigd om op Wereld Economisch Forum in Davos na te denken over economische vernieuwing. Hij brak door bij het brede publiek met zijn boek De economie van goed en kwaad. Sedláček bekijkt economie en economische problemen vanuit hun filosofisch-ethische grondslag, in plaats van uit te gaan van strikte wiskundige modellen. Met zijn provocerende publicaties, originele gedachten en entertainende lezingen groeide hij uit tot een fenomeen.

De Britse Sarah Bakewell schreef enkele internationale bestsellers. Ze is gespecialiseerd in filosofische biografieën: geen droge kost maar een boeiende mix van filosofie en biografie. Na het succesvolle Hoe te leven: een leven van Montaigne in één vraag en twintig pogingen tot een antwoord, een onorthodoxe biografie van Michelde Montaigne, verscheen in 2016 de Existentialisten. Hierin vertelt Bakewell het verhaal van het twintigste-eeuwse existentialisme, en verkent ze de levensloop en de ideeën van onder andere Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre en Raymond Aron.

Donald Robertson is cognitief gedragspsycholoog, trainer en schrijver. Hij is gespecialiseerd in het aanleren van evidence-based psychologische technieken en oogstte internationale erkenning als expert in de relatie tussen moderne cognitieve gedragstherapie en klassieke Grieks-Romeinse filosofie – vooral het Stoïcisme. Robertson is auteur van zes boeken over filosofie en psychotherapie. Dit najaar verschijnt zijn boek Leer denken als een Romeinse keizer. Succesvol leven met Marcus Aurelius. Hierin leidt Robertson uit het leven en de geschriften van Marcus Aurelius enkele makkelijk toepasbare en wetenschappelijk onderbouwde psychologische technieken af, die de moderne mens helpen sterker te worden in het tumult van het leven.

Filosoof Simon Gusman is een kenner van het werk van Jean-Paul Sartre. Hij houdt zich bezig met thema’s als keuzevrijheid en het vraagstuk van de subjectieve ervaring. Hierover doctoreert hij aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Samen met Arjen Kleinherenbrinck schreef hij Avonturen bestaan niet. Hierin leggen ze uit dat het een gevaarlijke misvatting is om te denken dat alles in ons leven groots en meeslepend moet zijn, met de allure van een avontuur. Wie wil er nu niet een spannend, begeesterend en episch leven leiden? Volgens Gusman en Kleinherenbrink belemmert dit denken in avonturen juist onze vrijheid.

Arjen Kleinherenbrink is filosoof aan diezelfde universiteit, en specialiseert zich in de metafysica en wijsgerige antropologie. Vanuit die disciplines onderzoekt hij de verhoudingen tussen mens, ecologie en technologie. Samen met Simon Gusman schreef hij Avonturen bestaan niet. Hierin leggen ze uit dat het een gevaarlijke misvatting is om te denken dat alles in ons leven groots en meeslepend moet zijn, met de allure van een avontuur. Wie wil er nu niet een spannend, begeesterend en episch leven leiden? Volgens Gusman en Kleinherenbrink belemmert dit denken in avonturen juist onze vrijheid.

Filosoof Ludo Abicht studeerde in Gent, Nijmegen en Tübingen. Hij doceerde aan verschillende Amerikaanse universiteiten en aan het Provinciaal Hoger Instituut Antwerpen. Ludo Abicht is auteur van onder andere De Joden van Antwerpen en co-auteur van Israël - Palestina. De kaarten op tafel. Hij schrijft over filosofie, ethiek, joodse cultuur, interculturaliteit en het Midden-Oosten. Momenteel bereidt hij een nieuw boek voor: De eeuwige kop van Jood. Een geschiedenis van het antisemitisme. Helder nadenken over antisemitisme is vandaag de dag geen overbodige luxe. Volgens sommigen zijn we getuige van een nieuwe golf antisemitisme, maar tegelijk wordt kritiek op Israël en antizionisme al te makkelijk als antisemitisme afgeserveerd.

Alicja Gescinska is doctor in de filosofie, voormalig docente politieke wetenschappen aan het Amherst College in de Verenigde Staten en bekroond auteur. Alicja Gescinska heeft een heel eigen, boeiende interviewstijl die u kent van haar Canvas-reeks Wanderlust. De gesprekken die ze heeft zijn nooit vrijblijvend, maar peilen altijd de diepte. Op de Nacht van de Vrijdenker gaat Alicja Gescinska in gesprek met de Amerikaanse filosofe Susan Neiman over de vraag hoe filosofie en rationaliteit weerstand kan bieden aan een wereld vol onzin, fake news en populisme.

Maarten Boudry is auteur, skepticus en wetenschapsfilosoof aan de UGent. In Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat (2019) trekt hij de lijn door waar die in zijn vorige besteller Illusies voor gevorderden (2015) eindigde. Nam hij daar nog de mensen die met een al te roze bril naar de werkelijkheid kijken en zichzelf illusies voorhouden onder handen, gaat hij nu de azijnpissers, zwartkijkers en doemdenkers te lijf. Het pessimisme over islamisering, klimaatopwarming, neoliberalisme en het moreel failliet van ons samenlevingsmodel wordt fijntjes ontleed. Boudry vindt steun de waarden van Verlichting en wetenschap die in het verleden hun kracht reeds bewezen hebben. Globaal gezien hebben we het nog nooit zo goed gehad. Maar het kan uiteraard beter.

Tinneke Beeckman is zelfstandig filosofe. Zij blijft de praktische een maatschappelijke waarde van filosofie uitdragen in talloze lezingen en workshops in België en Nederland. Tinneke Beeckman schreef in 2012 het succesvolle Door Spinoza's lens, waarin ze de hedendaagse wereld vanuit Spinoza's denken belichtte. In haar nieuwe boek Machiavelli’s lef pleit ze voor een herwaardering van de politieke filosofie van Machiavelli, die ten onrechte een slechte reputatie verworven heeft en laat zien hoe Niccolò Machiavelli een gids voor de lezer kan zijn. Machiavelli's werk biedt tal van ideeën om crises het hoofd te bieden. Beeckman koppelt die ideeën aan een scherpe visie op de hedendaagse politiek, en waardeert vooral Machiavelli’s lef. Een lef om radicaal nieuwe ideeën te lanceren; om vrijuit over en tegen machthebbers te spreken; en om zonder fatalisme voor vrijheid te strijden.

Naima Charkaoui is politicologe en sinds maart 2019 actief als kinderrechtencommissaris ad interim. Diversiteit, mensen- en kinderrechten zijn haar topics. Dit jaar verschijnt haar boek Racisme: Over wonden en veerkracht, een vurig pleidooi voor ondersteuning van de slachtoffers van racisme. Charkaoui reikt concrete handvaten aan om met de gevolgen hiervan om te gaan. Wetenschappelijke inzichten vormen daarbij de basis. Haar focus ligt op veerkracht, weerbaarheid en hoop. Structurele oplossingen voor racisme zijn uiteraard goed, maar onze analyse ziet vaak het slachtoffer over het hoofd, klinkt het. Als kinderrechtencommissaris besteedt Charkaoui specifiek aandacht aan jongeren op wie racisme een nefaste invloed heeft. Ze staat bovendien stil bij de mogelijke rol van het onderwijs.

Christophe Busch is bekend als de directeur van de Kazerne Dossin in Mechelen en expert in dadergedrag bij collectief geweld. Hij was oprichter en voorzitter van het Centrum voor Holocaust en Genocide Educatie vzw in 2007 en startte in 2015 met een netwerkorganisatie van experten inzake radicalisering en (gewelddadig) extremisme. Hij heeft zeer duidelijk en gefundeerde ideeën over polarisering in de huidige samenleving. In zijn publicaties en lezingen wijst hij onder meer op dehumaniserende etikettering en de waarde van herinneringseducatie. Busch leert ons een antwoord te formuleren over vraagstukken rond polarisatie (wat is politieke en sociale polarisatie? Is polarisatie altijd slecht?) door – onder andere – in de spiegel te kijken.

Koert Debeuf is naast opniemaker en politiek blogger directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe. Na zijn werk als adviseur onder Guy Verhofstadt en een boek over zijn politieke bevindingen (Koorddansers van de macht uit 2009), was hij voor het Europees Parlement vanuit Cairo getuige van de Arabische revoluties die er zich de afgelopen jaren afspeelden. In 2014 verscheen hierover van zijn hand Inside the Arab revolution. Dat dit geen ver-van-mijn-bed-show is wordt duidelijk in Tribalization: why war is coming (2018). Als de huidige geopolitieke tendens van de neergang van democratie en globalisering aanhoudt, dan lijkt een nieuwe oorlog onafwendbaar. Debeuf beschrijft hier het wereldwijde proces naar meer autoritair nationalisme en fundamentalisme.

Fara Focquaert is filosofe en doceert wijsgerige antropologie aan de Universiteit Gent. Haar neuro-ethisch onderzoek verkent het al dan niet bestaan van de vrije wil en de implicaties die dit heeft op gerechtelijke straffen, forensische opsluiting en de behandeling van psychiatrische aandoeningen. Ze is één van de vier leden van The Justice Without Retribution Network, opgericht in 2015. Dit is een multidisciplinair netwerk dat onderzoekers samenbrengt uit de rechten, psychologie, psychiatrie, neurologie en filosofie. Focquaert trekt de kaart van de vrije wil-ontkenners en publiceerde onder andere over rechtvaardigheid zonder vergelding.

Er zitten jaarlijks duizenden mensen in de gevangenis. Komen die er beter uit dan toen ze erin gingen? Neen, aldus Jesse Meijers, klinisch neuropsycholoog en verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Al meer dan drie jaar is hij tevens verbonden aan het Nederlandse Ministerie van Justitie en Veiligheid. Meijers doctoreerde op een proefschrift over de hersenfuncties van gevangenen, getiteld Sla het brein niet in de boeien. Weinig prikkels morren aan onze impulscontrole. Indien het brein niet wordt uitgedaagd, gaan haar prestaties achteruit.

Liza Cornet is neuropsycholoog aan de Universiteit van Twente. Ze verdiept zich in de mogelijkheden van technologische vernieuwingen voor begeleidingstrajecten op maat van de gevangene. In 2018 schreef ze in Trouw dat wetenschappers zouden moeten beginnen met experimenten die peilen naar de leefstijl van gevangenen. Vandaag al geven apps hun consumenten informatie over hun gedrag en de werking van het lichaam. Je hartslag bijhouden? Kopen en swipen! Momenteel doet Cornet onderzoek naar de mogelijkheden van virtual reality om interventieprogramma’s op touw te zetten. Interessant weetje: in 2014 volgde Cornet in Canada een training bij het Prison Yoga Project, dat herstel en zelfcrontrole stimuleert voor gevangenen.

Peter Venmans is Leuvens filosoof en kenner van de Spaanse en Latijns-Amerikaanse literatuur. Hij schrijft voor De Morgen, De Volkskrant en Trouw. Hij rekent de twintigste-eeuwse filosofe Hannah Arendt tot een van zijn belangrijkste invloeden. Daarover schreef hij De ontdekking van de wereld. Over Hannah Arendt. Zijn nieuwste boek, Discretie, uit kritiek op onze narcistische tijd. Neem nu onze pertinente zichtbaarheid op sociale media, of kijk naar Donald Trump. In Amor Mundi (2016) schreef hij nog dat mensen te veel van zichzelf zijn gaan houden en te weinig van de wereld. Discretie kan als deugd net pleiten voor traagheid en het oefenen van ons oordeelsvermogen.

Jeroen Hopster is filosoof, verbonden aan de Universiteit Utrecht, waar hij in 2019 promoveerde over evolutie en ethiek. Met Han de Wit schreef hij in 2014 Boeddhisme voor Denkers. Hij deelde de column Denkfout met Maarten Boudry in Filosofie Magazine. Van hun hand verschijnt binnenkort Alles wat in dit boek staat is waar (en andere denkfouten). Hopster is geboeid door ‘wat als-vragen’. Ieder van ons vraagt zich wel eens af hoe ons leven – of de wereldgeschiedenis – er had uitgezien als we andere keuzes hadden gemaakt. Deze filosofie werkt Hopster uit in zijn boek De andere afslag, van 2018. Naast inzicht, dragen wat als-vragen ook bij aan onze emotionele belevingswereld. Momenteel doet Hopster in Graz onderzoek naar klimaatonzekerheid.


Joost de Vries
is een Nederlandse schrijver en journalist. In 2013 riepen ThePostOnline en Elsevier Juist hem samen met Philip Huff en Thomas Heerma van Voss uit tot de Nieuwe Grote Drie van de Nederlandse literatuur. Voorbarig of niet, het jaar daarop won De Vries met zijn roman De republiek de Gouden Boekenuil (nu Fintro Literatuurprijs). En dat terwijl de concurrentie niet mals was. Denk maar aan Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans en La superba van Ilja Leonard Pfeijffer. In zijn tweede essayboek Echte pretentie, dat begin dit jaar bij Das Mag Uitgevers verscheen, breekt De Vries een lans voor culturele dikdoenerij. Zij zou een noodzakelijke fase zijn, waar iedereen met sociale, culturele of economische aspiraties nu eenmaal doorheen moet.

Hans Claus is directeur van de gevangenis van Oudenaarde. Hij begon zijn carrière in de Nieuwewandeling in Gent. Daar volgde hij Edgar Swinnen op, de man die het recht op ongestoord bezoek in België invoerde. Big shoes to fill. Maar Claus is vele malen ambitieuzer. Hij wil de gevangenis, zoals we haar vandaag kennen, afschaffen. Niet zomaar afschaffen. Hij heeft ook een alternatief klaar: kleinschalige detentiehuizen voor maximaal dertig man. Om dat te realiseren heeft hij De Huizen opgericht, een vzw die naar dergelijke kleinschalige detentievormen streeft, die 'beter verankerd en geïntegreerd zijn in het maatschappelijk weefsel'. Ook zijn laatste boek Achter tralies gaat daarover. Want behalve gevangenisdirecteur is Claus dichter, schrijver, schilder, beeldhouwer én fotograaf.

Jan Dumolyn
is een vooraanstaand mediëvist verbonden aan de Universiteit Gent. Hij publiceerde over diverse aspecten van middeleeuws Vlaanderen, waarbij Brugge, de sociaal-economische geschiedenis en de rol van het culturele leven zijn bijzondere belangstelling hebben. Hij heeft talrijke publicaties op zijn naam staan in gerenommeerde Engelstalige, Frantalige en Nederlandstalige tijdschriften. Dumolyn noemt zichzelf een ‘echte sos’ maar gelooft niet in de ‘moral high ground’ die bij sommige progressieve mensen voorkomt, vooral die van het groene en intellectuele middenklassetype. Volgens Dumolyn denken zij dat ze ethisch hoogstaander zijn dan hun rechtse medemens en dus de de waarheid in pacht hebben. Dumolyn pleit dan ook voor meer ratio in de maatschappijkritiek, van beide kanten.

Heidi Mertes is doctor in de Moraalwetenschappen met een specialisatie in de interactie tussen ethiek en wetenschap in het stamceldebat. Ze is verbonden aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (UGent) en is medeoprichter van het Bioethics Institute Ghent. Momenteel werkt ze als post-doc onderzoeker aan projecten rond de ethische implicaties van nieuwe vruchtbaarheidsbehandelingen en van genoomanalyse zowel pre- als postnataal. Verder is ze onder meer betrokken bij onderzoek rond de ethiek van embryonaal stamcelonderzoek. Sinds vorig jaar is Mertes ook voorzitter van de Maakbare Mens, een organisatie die kritisch nadenkt over de technieken die de mens kunnen veranderen, genezen en verbeteren.

Dirk Holemans is coördinator van Oikos, de denktank die sociaal-ecologische verandering nastreeft en daarvoor het publieke debat voedt met inspirerende publicaties, leerrijke lezingen en internationale congressen. Dirk is ook hoofdredacteur van het gelijknamig driemaandelijks tijdschrift. Voorheen werkte Dirk als onderzoeker en docent aan verschillende universiteiten. Later was hij Vlaams volksvertegenwoordiger en was tot vorig jaar gemeenteraadslid voor Groen in Gent. Binnen het Europese netwerk is hij actief als bestuurder van de Green European Foundation. In zijn boek ‘Vrijheid en Zekerheid’ beschrijft een sociaal-ecologisch tijdperk dat, na de welvaartstaat van de jaren 1950 en het neoliberalisme uit de jaren 1980, nu de paradox van onze tijd moet oplossen: hoe kunnen we tegelijk ecologische rechtvaardigheid en sociale duurzaamheid bereiken?

Guido de Wert is Hoogleraar Ethiek van Voortplantingsgeneeskunde en Erfelijkheidsonderzoek aan de Faculteit der Geneeskunde van de Universiteit Maastricht. Daarnaast is hij projectleider van het onderzoeksconsortium Ethiek en Recht. Van 1987 tot 1989 was hij wetenschappelijk secretaris van de Nederlandse Gezondheidsraad en van 1994 tot 1999 lector gezondheidsethiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. de Wert voert onder andere onderzoek naar de ethische grenzen van nieuwe DNA-technologieën. In hoeverre zal neonatale screening verschuiven naar prenatale screening? En is dat gewenst? Daarnaast pleit de Wert ook voor het opheffen van het verbod op embryokweek. Volgens hem bemoeilijkt dat verbod het onderzoek naar nieuwe voortplantingstechnieken en herleidt men vrouwen en kinderen tot proefpersonen.

An Van Damme is bio-ingenieur, doctor in de wetenschappen en gespecialiseerd in milieutechnologie. Ze engageert zich voor diverse burgerinitiatieven, commons, coöperaties en ngo’s. An Van Damme is betrokken bij OIKOS, de denktank die aan sociaal-ecologische verandering werkt door het maatschappelijk debat te voeden vanuit ecologisch perspectief. Daarnaast werkt Van Damme als freelance copywriter en projectcoördinator aan ecologische en sociale innovatie. Haar interesseveld spitst zich vooral toe op sociale systemen in het licht van de ecologische crisis.

Marco Visscher is zelfstandig journalist, spreker en moderator. Zijn interviews met vrijdenkers verschijnen in de weekendbijlagen van onder andere de Volkskrant en De Morgen. In november 2018 verscheen zijn boek, ‘De energietransitie: Naar een fossielvrije toekomst, maar hoe?’ Met dit boek, uitgegeven door Nieuw Amsterdam, probeert Visscher helderheid te scheppen in een verhit debat vol vooringenomenheid, onjuiste argumentatie en preken voor eigen parochie. Eerder verscheen het boek ‘Ecomodernisme: Het nieuwe denken over groen en groei’, waaraan Visscher met zes andere journalisten heeft gewerkt. Het boek behandelt de belangrijkste ideeën uit het ecomodernisme, een opkomende stroming van pragmatische milieubeschermers en vooruitgangsdenkers.

Gerard Govers is geograaf en als professor verbonden aan de faculteit wetenschappen van de KUL. Daarnaast is hij ook vicerector van de groep wetenschap en technologie van diezelfde universiteit. Binnen de KUL is hij ook verantwoordelijke van de dienst duurzaamheid. Zo voerde hij vorig jaar de klimaatbijdrage voor academisch vliegen in, waarbij aan professoren, onderzoekers en medewerkers wordt gevraagd om per uitgestoten ton CO2, 40 euro te storten in een intern klimaatfonds. Daarmee wil hij het duurzaamheidsbeleid van de KUL kracht bijzetten zonder het internationale karakter in het gedrang te brengen.

Meer info over de line-up, tickets en startuur vind je hier binnenkort!

De ticketverkoop start op 22.08! Meer info? Ontdek alles via nachtvandevrijdenker.be

Praktisch

za 09.11 - 17:00 Kunstencentrum Vooruit (verschillende zalen)
€27 / €22 (-26 jaar)
think / literatuur
Nederlands & Engels gesproken

Credits

i.s.m. Het Geuzenhuis

 

Cookies
Kunstencentrum Vooruit maakt gebruik van cookies. Omdat wij jouw privacy willen waarborgen én de gebruiksvriendelijkheid van je bezoek aan onze website willen verbeteren. Wij vinden het belangrijk dat je weet hoe en waarom wij deze gebruiken.
Meer informatie over jouw privacy & cookies