Creëren en transformeren met Alexander Vantournhout en Phia Ménard

In januari 2020 keert SMELLS LIKE CIRCUS terug naar Vooruit. Circuscentrum en Vooruit injecteren deze keer de wereld van het circus met een flinke dosis innovatie en spanning. Deze editie verkent niet alleen de grenzen van circus zelf, maar ook die van het lichaam van de performers en de objecten waarmee ze werken. Tijdens Six Impossible Things Before Breakfast - een ochtendlijke reeks van gesprekken met boeiende gasten - hebben we het met Phia Ménard en Vooruit-resident Alexander Vantournhout over die onderwerpen.

Alexander Vantournhout is, na voorstellingen als ‘ANECKXANDER’ (2015), ‘Raphaël’ (2017) en ‘Red Haired Men’ (2018), te zien tijdens SMELLS LIKE CIRCUS met zijn nieuwste productie ‘Screws’. Ook de Franse performer Phia Ménard zakt af naar Vooruit, met haar beklijvende scifi-voorstelling 'Contes Immoraux - Partie 1: Maison Mère’. We legden hen een aantal vragen voor als voorbereiding op Six Impossible Things Before Breakfast.

Alexander, Phia, wat mogen we verwachten van jullie voorstellingen tijdens SMELLS LIKE CIRCUS? 

Phia Ménard: “‘Contes Immoraux’ is mogelijk gemaakt door Documenta 14 (de hoogmis van de beeldende kunst, red.) in Athene. Door die steun kon ik vragen stellen over hoe ik iets creëer op een podium. En ik wou iets doen met het geweld toen in Athene, naar aanleiding van de Europese besparingen. Zo ontstond een soort punkversie van Athena die een Parthenon bouwt uit karton, het materiaal waarmee veel mensen toen op straat hun bed mee bouwden. De voorstelling gaat ook over ecologische vraagstukken. Hoe kan zo’n goedkoop materiaal de klimaatverandering doorstaan?”

Circusfestivals zouden volgens mij ook niet-circusvoorstellingen moeten programmeren.”

Alexander Vantournhout

Alexander Vantournhout: “‘Screws’ is dan weer een parcours van micro-performances dat de samenhang onderzoekt tussen performer en object. We gebruiken attributen als prothesen: Crampon stijgijzers (een soort schoen om op ijzige ondergrond te gebruiken, red.), een bowlingbal die als tegengewicht wordt gebruikt, en anti-zwaartekracht laarzen om ondersteboven te kunnen hangen. Die laarzen worden meestal gebruikt door neo-yogi’s en fitnessers die hun buikspieren strakker willen krijgen (lacht).” 

Circus is meer dan ooit aanwezig op de podia van theaterhuizen, waarbij het pure circuscircuit wordt verlaten. Hoe kijken jullie naar die evolutie?

Vantournhout: “Ik denk dat Peeping Tom in ‘Kind’ en Ultima Vez in ‘What the body does not remember’ waarschijnlijk meer gecodeerde circustechnieken gebruiken dan Phia of ik. Het is ook logisch dat circus zijn weg vindt naar theater- en danspodia, en ik hoop dat er ook een omgekeerde beweging komt. Circusfestivals zouden volgens mij ook niet-circusvoorstellingen moeten programmeren. Zo kan je het kader waarbinnen circus werkt verruimen. En kunnen die festivals meer performances tonen die gelinkt zijn aan actualiteit.” 

Ménard: “Alexander en ik zijn van een andere generatie, dus zijn we ook de circuswereld op een andere manier binnen gestapt. Ik heb circus ontdekt door samen te werken met de Franse artiest Jérôme Thomas. Hij was al heel vroeg bezig met verschillende disciplines en op te treden in theaterhuizen. Zelf ontdekte ik als jongleur het circus zonder echt het traditionele circus te hebben verkend. Onze generatie keek eerder naar de Amerikaanse minimalistische beweging, zoals Warhols Factory. We hebben circus nooit beschouwd als ons voornaamste referentiekader.”

Circus is waarschijnlijk een van de snelst evoluerende artistieke disciplines. Het muteert in theater, dans, performance en andere multidisciplinaire vormen. Vanwaar komt die plotse mutatie volgens jullie?

Vantournhout: “Ik spreek inderdaad zelf liever over ‘mutatie’ dan ‘multidisciplinair’. Ik vind het lastig om mezelf uit te drukken in een gecodeerde taal. Circus is voor mij altijd al iets autodidactisch geweest, want er was geen circusschool in mijn thuisstad Roeselare. Ik hou van dansen, bewegen én circus maar niet binnen één stijl. Daarom zijn mijn collega’s en ikzelf gaan investeren in bewegingsonderzoek. Zo willen we een eigen taal creëren voor elke voorstelling. Die manier van werken laat ons toe om op te treden in verschillende contexten: theater, dans en zelfs musea.”

“Onze generatie heeft circus nooit beschouwd als het voornaamste referentiekader.”

Phia Ménard

Ménard: “Circus werd aanvankelijk doorgegeven binnen families, als een soort vakmanschap. Op een bepaald moment evolueerde dit naar iets dat aangeleerd werd op scholen. Artiesten brachten plots ‘nouveau cirque’. Het ging niet meer over bestaande technieken herhalen maar om het vinden van nieuwe inspiratie. Onze generatie werd eerder beïnvloed door choreografen als Alain Platel, Sidi Larbi Cherkaoui en Pina Bausch. We wilden iets vertellen met onze voorstellingen.” 

Vantournhout: “Ik denk dat werken binnen een rigide, gecodeerd circuskader soms ook heel verstikkend kan zijn. De grenzen open beuken en muteren lijkt me net normaal. Podiumkunsten zijn zelf ook altijd gemuteerd, transdisciplinair geweest. Zelfs de ‘pure’ danspraktijk van Trisha Brown of Rosas is altijd een cross-over geweest van verschillende disciplines.”

Tot slot: jullie voorstellingen gaan vaak over transformatie, van ruimtes, van lichamen, van materialen, van gender. Is dat jullie manier om de wereld van vandaag te becommentariëren?

Vantournhout: “In ‘Screws’ probeer ik via die prothesen nieuwe lichamen te maken. Door die stijgijzers aan te doen bijvoorbeeld is elke performer vier centimeter langer. Er komen nieuwe grenzen aan die lichamen. De performers vergeten dan na verloop van tijd en passen zich aan. Die frictie is heel interessant.”

Ménard: “We leven in een vreemde wereld. Die proberen we te snappen terwijl we iets nieuws creëren. Kijk, wij zijn opgegroeid met een beeld van een maatschappij waarin alles mogelijk is. Maar plots wordt het duidelijk dat dit niet zo is, en dat we de macht van het patriarchaat en onze normatieve identiteit in vraag moeten stellen. De enige plek waar je dat kan doen is de wereld van de kunsten. Op die manier is kunst maken bouwen aan een andere realiteit.”

info & tickets

Six Impossible Things Before Breakfast: The Circus edition

di 14.01 - 08.30 Foyer Theaterzaal
think / talk

PHIA MÉNARD / CIE NON NOVA - ‘Contes Immoraux - Partie 1: Maison Mère’

wo 15.01 - 20:00 Minard
podium / performance


ALEXANDER VANTOURNHOUT - ‘Screws’
do 16 t.e.m. za 18.01 - Op locatie
podium / dans / circus

Cookies

We use cookies and similar techniques to analyze the use of the website, to make it possible to display third-party content such as videos, and for various other applications. These cookies are also placed by third parties. By clicking “Yes, I accept”, you agree. If you do not agree, you can specify your preferences via the "Adjust settings" button. More information…

Cookies are required for the website to function properly. This way your language choice will be remembered while surfing and ordering.

Cookies are also needed to enrich your experience on the website. For example, media from third parties such as videos. We also keep statistics to continuously improve the site.

Finally, cookies are used to process further information about our marketing activities, such as newsletters and advertisements, in the most efficient and personal way.

Cookie settings